Yoga και η έννοια της Σύνδεσης

Η σύνδεση είναι μία από τις σπουδαιότερες ανάγκες του ανθρώπου, κάτι που όλοι μας είμαστε φτιαγμένοι να αναζητάμε. Η σύνδεσή μας με το σώμα μας και τη ζωώδη μας φύση. Η σύνδεση με τον εσωτερικό μας κόσμο. Η σύνδεση με την παρούσα χρονική στιγμή. Η σύνδεση με τη φύση. Η σύνδεσή μας με τους γύρω μας.

Και αν και αυτή η έννοια της σύνδεσης θα έπρεπε μάλλον να είναι αυτονόητη και να μας συντροφεύει κάθε στιγμή, στην πράξη ο σύγχρονος τρόπος ζωής και οι ρυθμοί της καθημερινότητάς μας κάνουν τα πράγματα λίγο πιο δύσκολα. Το αποτέλεσμα; Να ψάχνουμε μια ευκαιρία για παύση και επανασύνδεση. Πολλοί από εμάς, στη yoga.

Και η αλήθεια είναι πως αυτή την έννοια της σύνδεσης, της εμπειρίας της ενότητας, τη συναντάμε παντού στη yoga. Άλλωστε, η ίδια η λέξη yoga υποδηλώνει την έννοια της ενότητας. Ας δούμε λοιπόν γιατί και πώς η yoga είναι ένα ολιστικό εργαλείο που μας επιτρέπει να βιώσουμε αυτή την εμπειρία.

Yoga και σύνδεση με το σώμα

Μέσα από την πρακτική της yoga, ο ασκούμενος συνδέεται με το φυσικό του σώμα και σταδιακά το γνωρίζει όλο και καλύτερα. Μαθαίνει να το παρατηρεί μέσα στην asana. Και μέσα από την καλλιέργεια της αυτοπαρατήρησης, μαθαίνει να το ακούει. Να ξέρει ποια είναι η κατάλληλη παραλλαγή της asana που πρέπει να επιλέξει την κάθε χρονική στιγμή ή πού θα πρέπει να σταματήσει. Και κατ’ επέκταση, μέρα με τη μέρα, καταλαβαίνει όλο και καλύτερα τι συμβαίνει στο σώμα του και έξω από το στρωματάκι. Μαθαίνει να αναγνωρίζει τα όποια σημάδια.

Yoga και σύνδεση με την αναπνοή

Η αναπνοή είναι αναπόσπαστο κομμάτι της yoga. Είναι αυτή που κάνει τη yoga να ξεχωρίζει από κάθε άλλο είδος φυσικής άσκησης και είναι αυτή που δίνει ζωή στην asana. Είναι εκεί, τόσο στην κίνηση όσο και στην ακινησία.

Σε ένα τυπικό μάθημα yoga καθοδηγούμαστε να αναπνέουμε συνειδητά, και καλούμαστε να παρατηρούμε τη ροή της αναπνοής μας και να την ελέγχουμε μέσα από διαφορετικές τεχνικές pranayama – τεχνικές που είναι φτιαγμένες για να ελέγχουμε την prana μας, τη ζωτική μας δύναμη.

Ακόμα, μέσα στην asana συχνά ακούμε τους δασκάλους μας να μας υπενθυμίζουν να αναπνέουμε φυσικά – κάτι που όταν βρισκόμαστε σε μια απαιτητική θέση μπορεί να ακούγεται αδύνατο. Η οδηγία αυτή όμως στην πραγματικότητα μας βοηθάει να καλλιεργήσουμε την επίγνωση και μας υπενθυμίζει να παραμένουμε συνδεδεμένοι με την αναπνοή μας. Όσο έχουμε επίγνωση της αναπνοής μας, μπορούμε να χαλαρώσουμε το σώμα, στέλνοντάς τη συνειδητά στα σημεία του σώματος που μπορεί να έχουν συγκεντρώσει ένταση, και να κάνουμε κάθε asana σταθερή και άνετη.

Στη yoga, η σύνδεση με την αναπνοή είναι ίσως η πιο απλός τρόπος να παραμείνουμε συνειδητά στο παρόν. Συγκεντρώνοντας την προσοχή μας στη ροή της αναπνοής μας, στην κίνηση του αφαλού μας με κάθε εισπνοή και κάθε εκπνοή, στον αέρα που εισέρχεται και εξέρχεται από τα ρουθούνια μας και στην αίσθηση που μας αφήνει, ο νους σιγά σιγά αδειάζει από περιττές σκέψεις και ησυχάζει. Και κάθε φορά που αντιλαμβανόμαστε ότι ο νους «τρέχει» σε άσχετες σκέψεις, υπενθυμίζουμε στον εαυτό μας να τις αφήσει να φύγουν και πάλι, απλά επιστρέφοντας την προσοχή μας στην αναπνοή μας.

Και όσο όλα αυτά γίνονται εμπειρία, η σύνδεση με την αναπνοή μας ενσωματώνεται φυσικά και στην καθημερινότητά μας, πέρα από τα όρια του στρώματός μας. Μαθαίνουμε να αντιμετωπίζουμε το stress μας με βαθεία κοιλιακή αναπνοή και να εκπνέουμε το θυμό μας τη στιγμή που τον αντιλαμβανόμαστε. Μαθαίνουμε να ησυχάζουμε το νου.

Yoga και σύνδεση με το νου

Κάθε μέρα, ο νους μας τρέχει ασταμάτητα. Παρασυρόμαστε από τη μία σκέψη στην άλλη, ξανά και ξανά, και συνήθως δεν το αντιλαμβανόμαστε καν. Ταυτόχρονα, τείνουμε να σκεφτόμαστε με συγκεκριμένο τρόπο, ακολουθώντας συγκεκριμένα μοτίβα, που έχουν παγιωθεί με το χρόνο. Ακόμα και αυτό όμως, πολύ συχνά μας περνάει τελείως απαρατήρητο. Η yoga, μέσα από τα πολλά και διάφορα εργαλεία που μας προσφέρει, μας βοηθάει να έρθουμε σε συνειδητή επαφή με το νου μας και να εξερευνήσουμε τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί.

Για παράδειγμα, όταν ασκούμαστε σε μια απαιτητική για εμάς asana, μαθαίνουμε να παρατηρούμε αν υπάρχει η τάση να θέλουμε να βγούμε από αυτή ή και να την αποφύγουμε τελείως. Και αν όντως το κάνουμε, καλούμαστε να ανακαλύψουμε αν το σώμα μας έχει πραγματικά κουραστεί και μας το ζητάει ή αν ο νους μας είναι αυτός που μας το επιβάλλει. Με άλλα λόγια, αν μας είναι απλά πιο εύκολο να τα παρατήσουμε. Από την άλλη, οι ίδιες οι asana μας βάζουν στη διαδικασία να δούμε τον κόσμο από μια διαφορετική οπτική – ιδίως οι ανεστραμμένες.

Παράλληλα, κατά τη διάρκεια του καθοδηγούμενου διαλογισμού και της yoga nidra, όπου ερχόμαστε σε μια κατάσταση μεταξύ ύπνου και εγρήγορσης, ο νους μας γίνεται πιο δεκτικός. Δημιουργείται, λοιπόν, εύφορο έδαφος για να αποβάλλουμε τα όποια μοτίβα αρνητικών σκέψεων που δεν μας εξυπηρετούν πια και να «επαναπρογραμματίσουμε» το νου μας.

Yoga και σύνδεση με το παρόν

Ο Ekhart Tolle στο βιβλίο του “The Power of Now” μας καλεί να κατανοήσουμε ότι η παρούσα στιγμή είναι το μόνο που έχουμε και μας προτρέπει να κάνουμε το τώρα πρώτη προτεραιότητα στη ζωή μας. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει, «η παρούσα στιγμή είναι το μόνο που είχες, το μόνο που έχεις, το μόνο που θα έχεις ποτέ. (…) Τίποτα δε συνέβη ποτέ στο παρελθόν· συνέβη στο τώρα. Τίποτα δε θα συμβεί ποτέ στο μέλλον· θα συμβεί στο τώρα».

Στην πραγματικότητα, στην καθημερινότητά μας, οι σκέψεις μας περιστρέφονται γύρω από αναμνήσεις του παρελθόντος και προσδοκίες για το μέλλον. Και αυτό δεν μας επιτρέπει να παραμένουμε συνδεδεμένοι με το παρόν.

Μέσα από την πρακτική της yoga, εκπαιδευόμαστε στην ενσυνειδητότητα – αυτό που ονομάζουμε mindfulness. Μαθαίνουμε να παρατηρούμε χωρίς κριτική και αποκτάμε επίγνωση του τι συμβαίνει στην παρούσα χρονική στιγμή. Παρατηρούμε το σώμα μας, την αναπνοή μας, τις διάφορες σκέψεις που ξεπηδούν, τα διάφορα συναισθήματα που προκύπτουν. Εξασκούμαστε στο να συγκεντρώνουμε την προσοχή μας σε κάτι συγκεκριμένο – ένα σημείο του σώματος, έναν ήχο, τη φλόγα ενός κεριού. Και όλα αυτά, μας βοηθούν να παραμείνουμε στο παρόν κατά τη διάρκεια της πρακτικής.

Και αν αυτό γίνει εμπειρία μας, αργά ή γρήγορα ενσωματώνεται και στην καθημερινή μας ζωή. Μαθαίνουμε να είμαστε πραγματικά εκεί όταν κάνουμε ένα ζεστό ντους, όταν απολαμβάνουμε έναν περίπατο ή ένα πιάτο φαγητό, όταν ακούμε μουσική.

Yoga και σύνδεση με τον εσωτερικό μας κόσμο

Σύμφωνα με την παράδοση της yoga, ο άνθρωπος αποτελείται από πέντε Koshas, πέντε περιβλήματα ή επίπεδα. Το Anamaya Kosha (το φυσικό σώμα), το Pranamaya Kosha (το πρανικό σώμα, το σώμα σαν ζωτική δύναμη), το Manomaya Kosha (το ψυχικό και συναισθηματικό σώμα), το Vijnanamaya Kosha (το σώμα που σχετίζεται με τη σοφία) και το Anandamaya Kosha (το σώμα που συνδέεται με την ευδαιμονία). Και αυτά ερχόμαστε να ανακαλύψουμε μέσα από την πρακτική μας στη yoga και το διαλογισμό.

Καθώς ασκούμαστε στη yoga, ο νους ησυχάζει και η αλήθεια μας αναδύεται στην επιφάνεια. Βουτάμε βαθιά στον εσωτερικό μας κόσμο και γνωρίζουμε καλύτερα τον εαυτό μας. Ερχόμαστε σε επαφή με τα διάφορα συναισθήματα που ανακύπτουν και τα μερικές φορές καλά κρυμμένα κομμάτια μας. Συνδεόμαστε με τον αληθινό μας εαυτό.

Yoga και σύνδεση με τη φύση

Στην εποχή μας, oι περισσότεροι από εμάς ζούμε λίγο πολύ αποκομμένοι από τη φύση. Πολλές φορές, η επαφή με τη φύση μας λείπει περισσότερο από ό,τι μπορεί να αντιλαμβανόμαστε μέσα στους ρυθμούς της καθημερινότητας. Και την αναζητούμε κάπως «πυροσβεστικά» σε εκδρομές και εξορμήσεις.

Η yoga είναι γεμάτη εικόνες και συμβολισμούς που παραπέμπουν στη φύση και μας βοηθούν να αποκτήσουμε τη σύνδεση αυτή που τόσο λείπει από τις ζωές μας. Στην παράδοση της yoga, η χρήση των εικόνων εξυπηρετεί στο να αντιληφθούμε καλύτερα το πώς μπαίνουμε σε μια asana και να εμβαθύνουμε στην πρακτική μας, ενώ παράλληλα μας φέρνει σε επαφή με τα διάφορα στοιχεία της φύσης αλλά και του ίδιου μας του εαυτού. Και τα παραδείγματα των εικόνων αυτών, πολλά και διάφορα.

Το Βουνό (Tadasasa)

Η στάση του βουνού είναι το θεμέλιο για κάθε όρθια στάση στη yoga. Συχνά αναφέρεται σε σχέση με τη γείωσή μας. Στο πλαίσιο μιας τάξης yoga, καλούμαστε να φέρουμε στο νου μας τις ποιότητες του βουνού – τη σταθερότητά του στη γη και την ταυτόχρονη ανύψωσή του προς τον ουρανό – και να τις κάνουμε δικές μας. Και όσο ασκούμαστε στην Tadasana, η στάση του σώματός μας και η σταθερότητά μας βελτιώνονται.

Το Δέντρο (Vrksasana)

Στη στάση του δέντρου από την άλλη, μια κλασική στάση ισορροπίας στη yoga, καλούμαστε να αισθανθούμε τη γείωση του πέλματος που βρίσκεται στο στρωματάκι μας, να απλώσουμε τις ρίζες μας. Να εμπιστευτούμε το πόδι στήριξής μας που είναι σταθερό και δυνατό, όπως ο κορμός ενός δέντρου. Να ανυψωθούμε προς τον ουρανό και να απλώσουμε τα χέρια μας, όπως απλώνονται τα κλαδιά ενός δέντρου.

Η Κόμπρα (Bhujangasana)

Όπως περιγράφει ο Robert Butera στο βιβλίο του “The Pure Heart of Yoga: Ten Essential Steps for Personal Transformation”, «η κόμπρα κινείται σέρνοντας την κοιλιά της στο έδαφος, αλλά πρέπει να σηκωθεί για να δει καθαρά· σαν εμάς, που είμαστε συχνά απασχολημένοι με κοσμικές επιδιώξεις, αλλά οφείλουμε να κάνουμε μια προσπάθεια να επιτύχουμε υψηλότερους στόχους. Χρειάζεται πίστη και θάρρος για να υψωθούμε πάνω από τον υλικό κόσμο και να κοιτάξουμε από κοντά τον άγνωστο πνευματικό κόσμο. Μόλις το πάνω μέρος του σώματος βρεθεί πάνω από τη γη στη στάση της κόμπρας, πρέπει να αποδεχτούμε ό,τι κι αν είναι αυτό που βλέπουμε από αυτή τη νέα οπτική γωνία. Το κάτω μέρος της πλάτης είναι συνειδητά χαλαρό ενώ τα μάτια παραμένουν στραμμένα στον ουρανό». Φέρνοντας στο μυαλό μας την εικόνα της κόμπρας, τις κινήσεις της και τα χαρακτηριστικά της, ο τρόπος που προσεγγίζουμε την Bhujangasana γίνεται τελείως διαφορετικός. Με θάρρος, λοιπόν, σηκώνουμε τον κορμό μας από τη γη, χαρίζοντάς μας μια νέα οπτική. Χαλαρώνουμε το κάτω μέρος της πλάτης μας και τους γλουτούς μας, γειώνουμε καλά τις ράχες των πελμάτων μας και ανυψώνουμε το κέντρο της καρδιάς μας προς τον ουρανό.

Ο Ήλιος (Surya) και η Σελήνη (Chandra)

Σύμφωνα με την παράδοση της yoga, ένα από τα τρία βασικά ενεργειακά μας κανάλια είναι το Pingala ή Surya Nadi, που βρίσκεται στη δεξιά πλευρά του σώματος και συνδέεται με τον ήλιο. Το ενεργειακό αυτό κανάλι αντανακλά την αρσενική μας πλευρά, τη δύναμη, τη ζέστη. Στην αριστερή πλευρά του σώματος βρίσκεται το δεύτερο βασικό ενεργειακό κανάλι μας, το Ida ή Chandra Nadi, που σχετίζεται με τη σελήνη και αντανακλά τη θηλυκή μας φύση, την ευαισθησία, το κρύο. Ξυπνάμε την εσωτερική μας θερμότητα με Surya Bedhana pranayama και ζεσταίνουμε το σώμα με Χαιρετισμούς στον Ήλιο (Surya Namaskara). Ακτινοβολούμε γλυκά στο Μισοφέγγαρο (Ardha Chandrasana).

Yoga και σύνδεση με τους γύρω μας

Ως κοινωνικά όντα, οι άνθρωποι επιθυμούμε να αναπτύσσουμε σχέσεις με άλλους ανθρώπους καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής μας. Έχουμε ανάγκη την επαφή με τους γύρω μας, την αίσθηση ότι ανήκουμε σε ένα σύνολο. Μερικές φορές όμως ίσως ξεχνάμε να δημιουργήσουμε χώρο για να υπάρξει αυτή η σύνδεση.

Τη σύνδεση αυτή με τους γύρω μας τη βλέπουμε να εκτυλίσσεται φυσικά – και κάπως… μαγικά – όταν συμμετέχουμε σε μια τάξη yoga. Ακόμα και σε μια διαδικτυακή τάξη, τους καιρούς που το social distancing γίνεται distant socializing!

Έρευνες έχουν δείξει ότι η συγχρονισμένη κίνηση αυξάνει το αίσθημα της σύνδεσης και της ενότητας. Και στο πλαίσιο μιας τάξης yoga καλούμαστε να κινηθούμε μαζί με μια ομάδα ανθρώπων από τη μία asana στην άλλη. Όμως δε μένουμε εκεί. Αναπνέουμε μαζί. Τραγουδάμε μαζί και απολαμβάνουμε μαζί τις δονήσεις των ίδιων mantra. Γνωρίζουμε όλο και καλύτερα τους συνασκούμενούς μας και αντιλαμβανόμαστε τι βιώνουν κατά τη διάρκεια μιας πρακτικής. Τους συναισθανόμαστε. Ερχόμαστε σε επαφή με αυτό το συγκινητικό αίσθημα της ενότητας.

Και κάπως έτσι, σιγά σιγά, αλλάζει και ο τρόπος που αντιλαμβανόμαστε τους γύρω μας στην καθημερινή μας ζωή εκεί έξω. Γινόμαστε πιο συμπονετικοί και πιο ανοιχτοί. Αντιμετωπίζουμε τους άλλους με μεγαλύτερο σεβασμό, κατανόηση και καλοσύνη. Και βλέπουμε τις σχέσεις μας με φίλους, οικογένεια, συναδέλφους, αλλά και αγνώστους, να βελτιώνονται.

 

” yoga is establishing connection with the every cell of the body
and with every soul of the cosmos “

Amit Ray, Yoga: The Science of Well-Being

 

 

Υπογράφει η Μάγδα Χατζηνάκη.