Yoga & Χορός

Γεννημένη στην Αρχαία Ινδία, η γιόγκα εξαπλώνεται με το πέρασμα του χρόνου από την Ανατολή στη Δύση κερδίζοντας σταδιακά δημοτικότητα και φήμη. Εμπνέοντας όλο και περισσότερους ανθρώπους, φιλοσοφικά συστήματα και τεχνικές εκγύμνασης, δεν άφησε ανεπηρέαστες ούτε τις τέχνες όπως το θέατρο και πολύ περισσότερο τον χορό. Με μεγάλη έξαρση να παρατηρείται την δεκαετία του ΄80, η γιόγκα αποτελεί πλέον ένα ουσιαστικό και απαραίτητο εργαλείο εκπαίδευσης των χορευτών επαγγελματιών και μη, σε όλο τον σύγχρονο κόσμο. Τα μεγαλύτερα Πανεπιστήμια, Ακαδημίες και Σχολές της Ευρώπης και της Αμερικής (S.E.A.D., P.A.R.T.S, The Royal Ballet School, NYU Tisch School of the Arts), οι μεγαλύτερες ομάδες χορού (Ultima Vez, Netherlands Dans Theater) όπως και τα μεγαλύτερα σεμινάρια χορού που διοργανώνονται ανά τον κόσμο, έχουν εντάξει τη γιόγκα στο καθημερινό πρόγραμμα εκπαίδευσης και πρακτικής.

Τα ευεργετήματα, σωματικά, ψυχικά και διανοητικά είναι τεράστια και ωφελούν όλους τους ανθρώπους ανεξαιρέτως. Όμως ιδιαίτερα για τον χορευτή τα οφέλη που προσκομίζει είναι αμέτρητα, οφέλη που τον βοηθούν να γίνεται καλύτερος χορευτής να εξελίσσεται και να πλησιάζει όλο και περισσότερο στο στόχο του να ξεπερνάει συνέχεια τον εαυτό του και τα όριά του.

Ενδυνάμωση και Ισορροπία. Το σώμα του χορευτή οφείλει να βρίσκεται σε άρτια φυσική κατάσταση, να είναι δυνατό και ταυτόχρονα μαλακό και ευλύγιστο για να μπορεί να ξεδιπλώσει όλες τις τεχνικές του ικανότητες. Χρειάζεται να έχει δυνατά πόδια, καλά γειωμένα τα οποία θα τον μεταφέρουν με ευκολία στο χώρο και στον χρόνο, θα τον ωθούν σε ψηλά πηδήματα και σταθερές στροφές, θα του δίνουν σταθερότητα και καλή ισορροπία στις συνεχόμενες εναλλαγές του βάρους του και των κινήσεων του στα διάφορα επίπεδα του χώρου. Πολλές στάσεις της γιόγκα και κυρίως οι όρθιες, προσφέρουν στους μύες των ποδιών μια επιπλέον ενδυνάμωση δουλεύοντας όχι μόνο τους βασικούς μύες αλλά ταυτόχρονα μικρότερους και βαθύτερους μύες που είναι πιο δύσκολο να προσεγγισθούν. Ο ασκούμενος καλείται να μείνει ακίνητος για κάποια χρονική περίοδο σ’ αυτές. Γειώνει καλά τη βάση του στη γη, ισορροπεί και αντλεί δύναμη από αυτήν δημιουργώντας την αίσθηση ότι πατάει καλά στα πόδια του. (εικ. 1, 2)

Στάσεις ισορροπίας στο ένα πόδι για αρκετή ώρα πολλές φορές με τα μάτια κλειστά είναι πραγματική πρόκληση ακόμα και για τους χορευτές. (εικ. 3, 4)

Τα χέρια του πρέπει να είναι εξίσου δυνατά για να εκφράζονται και να δημιουργούν σχήματα στο χώρο, να στηρίζουν κάποιο άλλο σώμα, όπως και το δικό του. Οι στηρίξεις στα χέρια και τα ακροβατικά είναι πλέον ενταγμένα σε πολλά είδη χορού όπως ο σύγχρονος χορός, hiphop, streetdance και άλλα. Είναι ιδιαίτερα απαιτητικές και έχουν μεγάλο βαθμό επικινδυνότητας όσον αφορά κάποιον τραυματισμό. Η γιόγκα προσφέρει μια ποικιλία από στηρίξεις στα χέρια όπου το υπόλοιπο σώμα μένει ακίνητο στον αέρα. Τα χέρια δυναμώνουν και ο χορευτής μαθαίνει πως να τα τοποθετεί σωστά έτσι ώστε να μη τραυματίζεται. Ταυτόχρονα, του δίνεται ο χρόνος να παίξει με την ισορροπία του και τη μετατόπιση του κέντρου βάρους, να πειραματισθεί με τα όρια του, να ξεπεράσει τις φοβίες του. (εικ. 5, 6)

Οι περισσότερες στάσεις της γιόγκα δυναμώνουν όλους τους μύες του κορμού ακόμα και τους πιο εν τω βάθη χαρίζοντας στον χορευτή καλύτερη ισορροπία και σταθερότητα. (εικ. 7, 8, 9)

Στάσεις και αλληλουχίες στάσεων όπως ”οι Χαιρετισμοί στον Ήλιο” αποτελούν ένα επαρκές και ασφαλές ζέσταμα προετοιμάζοντας το σώμα να χορέψει.

Ευλυγισία. Ένας χορευτής για να θεωρείται καλός χρειάζεται να έχει ένα ευλύγιστο και εύπλαστο σώμα. Παρ’ όλα αυτά ένα πολύ συνηθισμένο πρόβλημα που έχει να αντιμετωπίσει είναι τα σφιξίματα και οι εντάσεις που δημιουργούνται από τις πολύωρες και απαιτητικές πρόβες, την υπερβολική χρήση συγκεκριμένων μυών που δουλεύουν παραπάνω από άλλους με κίνδυνο τραυματισμού όπως επίσης το γεγονός ότι δεν έχει πολλές φορές το χρόνο να κάνει τις διατάσεις που απαιτούνται για να επαναφέρει τους μύες του στην αρχική τους κατάσταση και να τους χαλαρώσει. Κάθε στάση της γιόγκα είναι σχεδιασμένη με τέτοιο τρόπο ώστε να δουλεύει μια συγκεκριμένη ομάδα μυών βοηθώντας τους να ανοίξουν και να επιμηκυνθούν αργά και με ασφάλεια χωρίς απότομες κινήσεις που μπορεί να προκαλέσουν τραυματισμό. Μένοντας για λίγες αναπνοές ήσυχοι σε συγκεκριμένες στάσεις κάθε φορά, οι μύες χαλαρώνουν, διαστέλλονται και επιμηκύνονται. Το σώμα ξεμπλοκάρει από κρατήματα και εντάσεις, μαλακώνει και γίνεται πιο ευλύγιστο. Μύες που βρίσκονται κοντά σε αρθρώσεις και οστά με τη βοήθεια της αναπνοής λιπαίνονται, μαλακώνουν και ανοίγουν με αποτέλεσμα να μεγαλώνει το εύρος της κίνησης αυτών χαρίζοντας στον χορευτή μεγαλύτερη πλαστικότητα και ροή στην κίνησή του.

Η ενέργεια της κίνησης του διαπερνάει κάθε κύτταρο του και ρέει χωρίς εμπόδια διαγράφοντας μια πορεία με ξεκάθαρη αρχή, μέση και τέλος. Η εκφραστικότητα του απογειώνεται και μαζί η αυτοπεποίθηση του. (εικ. 10, 11, 12)

Αρχές Ευθυγράμμισης. Στα περισσότερα συστήματα σύγχρονου χορού όπως και στο κλασσικό μπαλέτο με μικρές παραλλαγές, η σωστή στάση του σώματος του χορευτή και οι αρχές ευθυγράμμισης βασίζονται στο Βέλτιστο Ανατομικό Σχεδιάγραμμα του ανθρώπου όπως δίνεται από την επιστήμη της Ανατομίας. Οι ίδιες αρχές ισχύουν και στη γιόγκα με κάποια συστήματα να δίνουν μεγαλύτερη έμφαση σ’ αυτές (Iyengar, Anusara Yoga) οπότε ο χορευτής μόνο ωφελείται από την πρακτική της γιόγκα αφού δε καλείται να δουλέψει πάνω σε αντίθετες αρχές με κίνδυνο να τραυματισθεί.

Αναπνοή. Η αναπνοή ενός χορευτή είναι τόσο σημαντική όσο και οι δεξιότητες του. Πρέπει να είναι μεγάλη, βαθειά και συνεχής. Παίζει καθοριστικό ρόλο στην αντοχή του να ανταπεξέλθει στις απαιτήσεις ενός κουραστικού μαθήματος, μιας πρόβας ή μιας παράστασης και δίνει στην κίνηση ροή και ρευστότητα. Στη γιόγκα, ο ασκούμενος έχει συνέχεια επίγνωση της αναπνοής του προσπαθώντας να εδραιώσει μια βαθειά κοιλιακή αναπνοή. Μαθαίνει να αναπνέει με ροή μαζί με την κίνηση και να την στέλνει εκεί που θέλει. Όπως προαναφέρθηκε, η αναπνοή βοηθάει τους μύες να χαλαρώσουν και να αποκτήσουν μεγαλύτερη ελαστικότητα. Τεχνικές αναπνοών (Πραναγυάμα) που χρησιμοποιούνται, ενισχύουν τη ζωτικότητα, την πράνα και την ομαλή ροή αυτής σε όλο το σώμα χαρίζοντας ευεξία και καλή διάθεση. Το αίμα αποτοξινώνεται και τροφοδοτεί τον εγκέφαλο με φρέσκο οξυγόνο με αποτέλεσμα ο νους να ηρεμεί και να συγκεντρώνεται καλύτερα. Οι τεχνικές αναπνοών και ο διαλογισμός είναι σημαντικά εργαλεία για τον χορευτή που έχει να αντιμετωπίσει πολύ συχνά έντονα στρεσογόνες καταστάσεις όπως οι ακροάσεις, οι απαιτητικές πρόβες, οι παραστάσεις κ.α.

Επίγνωση του σώματος. Λαμβάνοντας υπόψη το τέμπο της αναπνοής και όχι το τέμπο της μουσικής, οι στάσεις της γιόγκα εκτελούνται και εναλλάσσονται σε όποιο ρυθμό επιθυμεί ο ασκούμενος, συνήθως αργό, δίνοντας τη δυνατότητα να αναπτύξει μια πλήρη και ακριβή επίγνωση όλων των μελών του. Έχει χρόνο κάθε φορά, σε οποιαδήποτε στάση να παρατηρεί το σώμα του, την εσωτερική και εξωτερική του μορφή και ευθυγράμμιση και να διορθώνει ”λάθη” και συνήθειες που έχει υιοθετήσει και μεταφέρει επανειλημμένα στον χορό του. Η κιναισθητική του αντίληψη διευρύνεται, η δημιουργικότητα και η φαντασία στον πειραματισμό και αυτοσχεδιασμό εμπλουτίζουν και άλλο το κινητικό του λεξιλόγιο. Η πλήρης συναίσθηση του εαυτού του ενισχύει την εμπειρία του ως ”παρόντα” την ώρα που χορεύει και διευρύνει την επικοινωνία του με τον εξωτερικό κόσμο πράγμα ιδιαίτερα σημαντικό για την σκηνική του παρουσία.

Ο χορευτής, χρησιμοποιώντας τη γιόγκα ως εργαλείο είτε για να αυξήσει την ευλυγισία, την ισορροπία και την δύναμή του, είτε για να χαλαρώνει το νου και το σώμα του, ευθυγραμμίζει το εσωτερικό με το εξωτερικό του σώμα και μεταφέρει στον χορό του τον καλύτερο του εαυτό.

 

Υπογράφει η Γεύση Τουρούτογλου.
Anahata Yoga 200hr Teacher Training 2015-2016.