Η Nada Yoga και η θεραπευτική δύναμη του ήχου

Πριν περίπου ένα χρόνο είχα πάει σε μια υπέροχη, ήρεμη παραλία, να αναλογιστώ κάποια πράγματα τα οποία με απασχολούσαν. Ήμουν καθισμένη περίπου μια ώρα προσπαθώντας να ξεδιαλύνω το χάος που επικρατούσε στο μυαλό μου. Σιγά σιγά άρχισα να συνειδητοποιώ ότι είχα χαθεί τόσο πολύ μέσα στις σκέψεις, που το πιο σημαντικό πράγμα και αυτό που ξεχνάμε περισσότερο από όλα στην καθημερινότητα μας, σχεδόν δεν υπήρχε. Η αναπνοή μου ήταν τόσο ρηχή που μόλις το συνειδητοποίησα κατάλαβα ότι όχι μόνο είναι ρηχή, αλλά δεν μου φτάνει. Οπότε αποφάσισα να κλείσω για λίγο τα μάτια, να αφήσω τις σκέψεις στην άκρη, όσο βέβαια ήταν εφικτό, και να πάρω μερικές συνειδητές και γεμάτες αναπνοές. Οι πρώτες αναπνοές ήταν σαν να προσπαθούν να σπάσουν ένα φράγμα. Μόλις ένιωσα λίγο καλύτερα, άνοιξα τα μάτια μου, και ξαφνικά είδα μπροστά μου κάτι τόσο όμορφο. Οι ακτίνες του ήλιου να αντανακλούν μέσα στα καταγάλανα νερά. Απέναντι μου άσπρα πέτρινα σπίτια σε Κυκλαδίτικο στυλ και ακόμα πιο έντονα το κύμα και τα πουλιά που κελαηδούσαν. Εκείνη την ώρα κατάλαβα πού βρισκόμουν, ότι καθόμουν τόση ώρα σε ένα τοπίο που δεν είχα δει καν. Ότι οι ήχοι της φύσης γύρω μου ήταν μαγικοί και εγώ δεν τους άκουγα. Τότε κατάλαβα πόσο σημαντικό είναι να παρατηρώ τους ήχους γύρω μου και πόσο αυτοί οι ήχοι με φέρνουν στο παρόν και μπορώ να δω και να συγκεντρωθώ σε αυτό που πραγματικά υπάρχει μπροστά μου. Θα μιλήσω λοιπόν για αυτό το Θεραπευτικό κομμάτι του ήχου.

Κάθε είδος γιόγκα είναι ιδιαίτερα ωφέλιμο και θεραπευτικό, το καθένα με τον δικό του μοναδικό τρόπο και με τα δικά του εργαλεία. Όλα τα έιδη της γιόγκα στοχεύουν σε εναν ήρεμο και εναρμονισμένο νου. Σε μια σύνδεση σώματος, νου και πνεύματος ως Ένα αδιαχώριστο σύνολο. Η πορεία της γιόγκα μας διδάσκει πώς να ενσωματώσουμε και να θεραπεύσουμε την προσωπική μας ύπαρξη, καθώς και να εναρμονίσουμε την προσωπική μας συνείδηση.

Σε ένα γενικότερο πλαίσιο η θεραπευτική γιόγκα χρησιμοποιεί αρχαίες γιογκικές τεχνικές όπως τεχνικές αναπνοής (pranayama), χειρονομίες (mudra), φωνητικές (mantra), απαλή κίνηση και ακινησία (Asana) και διάφορες μορφές διαλογισμού. Είναι μια πρόσκληση για εξερεύνηση και αυτοεξέταση. Καλούμαστε να δούμε και να αποδεχτούμε με βάση αυτό που πραγματικά χρειαζόμαστε και όχι με αυτό που θα μπορούσαμε να κάνουμε ή θα έπρεπε να κάνουμε. Είναι μια πρακτική η οποία μας δίνει την ευκαιρία να καλλιεργήσουμε την αυτογνωσία και την αυτοσυγκέντρωση. Να δούμε αν κάποιο μέρος μας χρειάζεται κάποιου είδους θεραπεία και να δουλέψουμε σύμφωνα με αυτό.

Το σώμα μας κατέχει μέσα του έναν πλούτο σοφίας και με τις τεχνικές αυτές τείνει να χαλαρώνει και να ανοίγει έτσι ώστε να μπορέσουμε κάποια στιγμή να έρθουμε σε επαφή με αυτή την έμφυτη νοημοσύνη. Επίσης το σώμα μας έχει μνήμη, στην οποία μπορεί να έχει αποθηκευτεί και να έχει συσσωρευτεί μία τεράστια ποσότητα άγχους ή στρες, τα οποία μπορούν να είναι αιτία για πολλά ψυχοσωματικά προβλήματα που μπορεί να εμφανίσει ένας άνθρωπος στην πορεία της ζωής του.

Η σύνδεση του ήχου με τα Τσάκρα και το ψυχοσωματικό μας σύστημα:

Η μουσική και ο ήχος στη ζωή μας παίζει πολύ σημαντικό ρόλο. Έχει ισχυρή επίδραση στα συναισθήματα μας και στην υγεία μας.

Όλοι μας κάποια στιγμή της ζωής μας έχουμε βρεθεί σε μια συναυλία, σε μια παραλία με μια κιθάρα και έναν κύκλο με τραγούδια τα οποία μας κάνουν να νιώθουμε ένα έντονο συναίσθημα, όποιο και αν είναι αυτό. Ο ήχος είναι συχνότητα, σε καθημερινή βάση η μουσική, ο τρόπος που θα επικοινωνήσουμε, οι ήχοι που θα εκφέρουμε και που θα ακούσουμε μπορούν να μας επηρεάσουν. Μπορεί ξαφνικά να νιώσουμε ήρεμοι, χαρούμενοι, λυπημένοι ή θυμωμένοι. Η μουσική μπορεί να κάνει αυτά τα συναισθήματα πιο έντονα, μπορεί με κάποιο τρόπο να μας βοηθήσει να εκφραστούμε πιο εσωτερικά, να μας βοηθήσει στη συγκέντρωση. Μερικοί επιστήμονες αποδεικνύουν ότι η μουσική μπορεί επίσης να βοηθήσει στην αύξηση της νοημοσύνης και στην βελτίωση της ποιότητας της ζωής ακόμα και να βελτιώσει τη νόσο του Αλτσχάιμερ.

Σε αυτό το σημείο θα πρέπει να αναφερθεί και η αίσθηση της ακοής και της ομιλίας, που είναι από τις σημαντικότερες αισθήσεις και σίγουρα δύο μοναδικά εργαλεία. Με αυτούς τους τρόπους δίνεται στον καθένα μας πρόσβαση στην έμφυτη δύναμη του ήχου.

Το βασικότερο σημείο όμως είναι ότι ο ήχος είναι συχνότητα που δημιουργεί δονήσεις. Υπάρχουν πάρα πολλές συχνότητες που δεν μπορούμε να τις αντιληφθούμε μόνο με την ακοή. Κάθε δόνηση και συχνότητα μπορεί να έχει μεγάλη επίδραση πάνω μας ακόμα και αν εμείς δεν μπορούμε άμεσα να το αντιληφθούμε. Με λίγα λόγια η μουσική ή αλλιως ο ήχος, μπορεί να είναι είτε εξωρικός, είτε εσωτερικός. Ο εσωτερικός ήχος είναι και η σύνδεσή μας με τον βαθύτερο εαυτό μας.
“Το Σύμπαν φτιαγμένο από δόνηση και ήχο δεν είναι μόνο το πιο δραστικό εργαλείο διατήρησης και δημιουργίας του αισθήματος της ευεξίας μας, αλλά μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να θεραπεύσει σώμα, νου και πνεύμα.”

Τι γίνεται λοιπόν όταν χρησιμοποιούμε αυτές τις συχνότητες για θεραπεία;

Υπάρχουν πολλά είδη θεραπείας μέσω του ήχου. Από μουσικά όργανα, θεραπεία με κρυστάλλους, τη δημιουργία ήχου, την ακρόαση, το τραγούδι ή την παρατήρηση των εξωτερικών και εσωτερικών ήχων, και άλλα τα οποία λειτουργούν με τον ίδιο σκοπό. Να παρατηρήσουμε σημεία τα οποία είναι μπλοκαρισμένα και να δουλέψουμε πάνω σε αυτά.

Η ηχητική θεραπεία λειτουργεί με βάση την αρχή ότι όλα στο σύμπαν μας είναι ενέργεια που έχει δονήσεις. Όλα όσα υπάρχουν μέσα στο σύμπαν είναι σε δονητική κατάσταση. Η συχνότητα με την οποία δονείται κανονικά ονομάζεται συντονισμός. Συνεπώς, ορισμένοι ήχοι θα αντηχούν με διαφορετικά όργανα και μέρη του σώματος. Ο ήχος έχει αποδειχθεί ότι έχει επίδραση στα αυτόνομα, ανοσολογικά και ενδοκρινικά συστήματα μας καθώς και στους πομπούς νευροπεπτιδίων στον εγκέφαλό μας. Έχει επίσης τεκμηριωθεί πώς ο ήχος μπορεί να επηρεάσει την ύλη. Το 80% του σώματός μας αποτελείται από νερό και η επίδραση που έχει ο ήχος στο νερό έχει αποδειχτεί επίσης μέσω της επιστήμης. Πολλές μελέτες έχουν δείξει ότι τα κύματα του εγκεφάλου επηρεάζονται από τον ήχο, τη μουσική, την ψαλμωδία και τον διαλογισμό. Η Nada Yoga μπορεί να βοηθήσει στην ανακούφιση της έντασης, της υψηλής αρτηριακής πίεσης, της αϋπνίας και των αρνητικών νοητικών καταστάσεων, καθώς και να προκαλέσει τα βαθιά αποκαταστατικά και χαλαρωτικά μοτίβα κύματος άλφα και θήτα του εγκεφάλου.

Το τραγούδι ρυθμίζει την αναπνοή μας και απελευθερώνει το άγχος. Συνεπώς τα μάντρα είναι επίσης πολύ σηματικές και ισχυρές δονήσεις.

«Είναι σαν το μάντρα και η αναπνοή να είναι οι μαέστροι μιας συμφωνικής ορχήστρας και εσύ να είσαι ο συνθέτης. Μπορείς να αλλάξεις τις νότες της συμφωνίας, να δημιουργήσεις χορδές ευτυχίας, λύπης, ζωτικότητας, ή γαλήνης.» (Απόσπασμα από το εκπαιδευτικό εγχειρίδιο Ο Δάσκαλος της Εποχής του Υδροχόου)

Αυτή η διαδικασία δημιουργίας υπάρχει γιατί κάθε ένα από τα μόριά μας είναι σε επικοινωνία με κάθε κύτταρο και σκέψη. Η δύναμη του μάντρα χρησιμοποιεί ήχο, αναπνοή, και ρυθμό για να δώσει εντολή στο νου μας, τον εγκέφαλο, τις συγκινήσεις, το σώμα, και τις δράσεις. Όταν συνειδητά ρυθμίζουμε τους ήχους που βγάζουμε μέσω της χρήσης του μάντρα, αναπνοής και ρυθμού, μπορούμε να παράγουμε βαθιά επίδραση στην υγεία και την ευεξία μας. Η ικανότητα που έχουμε να επηρεάζουμε το ανοσοποιητικό μας σύστημα μέσω των σκέψεων και των συγκινήσεων μας είναι επιστημονικά τεκμηριωμένη.

Η Nada Yoga βοηθάει επίσης στην εξισορρόπηση των Τσάκρα, των ενεργειακών μας καναλιών τα οποία συσχετίζονται άμεσα με το ψυχοσωματικό μας σύστημα. Κάθε τσάκρα συντονίζεται με ένα μονοσύλλαβο Mantra, τα λεγόμενα Bija Mantras – ο ήχος των Τσάκρα. Ενεργοποιούν τα τσάκρα για να καθαρίσουν και να ισορροπήσουν το μυαλό, το σώμα και το πνεύμα.

Αυτά είναι 7, και ανήκουν στη Μάντρα Γιόγκα:

“LAM” – τσάκρα 1 (βάση της λεκάνης)
“VAM” – τσάκρα 2 (περιοχή πίσω από τον αφαλό)
“RAM” – τσάκρα 3 (ηλιακό πλέγμα)
“YAM” – τσάκρα 4 (καρδιά)
“HAM” – τσάκρα 5 (λαιμός)
“OM” – τσάκρα 6 (τρίτο μάτι / κέντρο των φρυδιών)
”      ” – τσάκρα 7 (κορυφή του κεφαλιού)

Ένας κλάδος της Mantra Yoga είναι η Nada Yoga.

Nada (Νάαντ) σημαίνει «η ουσία του κάθε ήχου». Η Νάαντ Γιόγκα είναι βασισμένη στην εμπειρία πως οι δονήσεις των ήχων επηρεάζουν σώμα, νου και πνεύμα μέσω της κίνησης της γλώσσας και του στόματος, και αλλάζουν τη χημεία του εγκεφάλου. Οι ασκούμενοι εστιάζουν το μυαλό τους στο διαλογισμό και στη συνέχεια χρησιμοποιούν τον ήχο για πρόσβαση σε υψηλότερες καταστάσεις συνείδησης και θεραπείας.

Ο Πατάντζαλι αναφέρει:
“Nada σημαίνει ήχος, ηχητικό κύμα. Πολλές φορές ονομάζεται και Γιόγκα του ήχου ή του φωτός και ο γιόγκι που ακολουθεί αυτή τη μέθοδο προσπαθεί να κατανοήσει τον ήχο και το φως σαν ροή της συνείδησης. Μια ιδέα ξεκινάει σαν ήχος ή φως, συλλαμβάνεται από τον νου, ο οποίος στην συνέχεια την αναλύει. Στο επόμενο στάδιο αυτή διατυπώνεται σύμφωνα με τους κανόνες της γραμματικής και του συντακτικού και τελικά εκφράζεται μέσω των οργάνων ομιλίας.”

Η μουσική είναι μια παγκόσμια γλώσσα, πέρα από κάθε πολιτισμό, φύλο ή εθνικότητα. Μια γλώσσα η οποία εκφράζεται μέσα από την καρδιά και μπορεί να ξεπεράσει κάθε όριο και κάθε διαφορά και να μας συνδέσει με κάτι πολύ μεγαλύτερο από τον εαυτό μας.

Οι αρχαίες ινδικές διδασκαλίες λένε ότι ολόκληρος ο κόσμος αναδύθηκε από τον αρχικό ήχο: τον ήχο της δημιουργίας. Η Nada Yoga είναι ένα μεταφυσικό σύστημα που βασίζεται στην πεποίθηση ότι ολόκληρος ο κόσμος και όλα όσα υπάρχουν στον κόσμο, συμπεριλαμβανομένων των ανθρώπων, αποτελούνται από ηχητικές δονήσεις, που ονομάζονται nāda. Η κβαντική φυσική έχει πλέον αποδείξει τι γνώριζαν αυτοί οι πνευματικοί δάσκαλοι, ότι η ύλη και ο ήχος συνδέονται στενά. Η επιστήμη δείχνει ότι όχι μόνο τα πάντα στο σύμπαν έχουν μια βασική δόνηση και αλληλεπιδρούν με άλλα πεδία δόνησης, αλλά ότι η δόνηση επηρεάζει πραγματικά την ύλη.

Στην Ινδία η παράδοση της Nada yoga (γιόγκα των ήχων) είναι πολύ παλιά. Η μουσική που παράγεται κατά τη διάρκεια της Nada yoga θεωρείται ιερή και τιμάται για αιώνες, λόγω της δύναμης που έχει να ρυθμίζει και να ισορροπεί τις σωματικές, νοητικές και πνευματικές μας ενέργειες.

Στη Nada yoga μαθαίνουμε ότι η πηγή των ήχων μπορεί να είναι εσωτερική (anahata) ή εξωτερική (ahata). Ότι ο ήχος μπορεί να είναι δυνατός ή πολύ χαμηλός. Αυτό σημαίνει ότι μπορεί να προέρχεται από μια φωνή ή ένα όργανο και άρα αυτός θεωρείται εξωτερικός ήχος, αλλά μπορεί να προέρχεται και από την κίνηση της prana (ζωτική ενέργεια) μέσα στο σώμα μας, γι’ αυτό αυτός ο ήχος λέγεται εσωτερικός. Το anahata, που είναι επίσης γνωστό ως τσάκρα της καρδιάς, θεωρείται υπεύθυνο για τη λήψη αυτής της εσωτερικής μουσικής.

Λένε ότι αν εστιάσεις κάπου τη σκέψη, αργά οι γρήγορα θα έλξεις κάποιες καταστάσεις. Αυτό συμβαίνει μέσω της συχνότητας και του συντονισμού. Και χρειάζεται μόνο παρατήρηση για να δούμε κατά πόσο και αν όντως συμβαίνει αυτό στη ζωή μας.

Η ηχοθεραπεία ή ηχοδιαλογισμός, είναι σήμερα ένα από τα ιδανικά εργαλεία για την εστίαση στην καθαρότητα του νου. Μέσω της πρακτικής, η συγκέντρωση σε επιλεγμένους, εξωτερικούς ήχους, θα επιτρέψει στο νου μας να καθαρίσει και να ηρεμήσει. Με αυτόν τον τρόπο μπορεί να καταφέρουμε να συνειδητοποιήσουμε τον εσωτερικό μας ήχο.

Σε μερικές παραδόσεις πιστεύεται ότι οι ανεπαίσθητοι, εσωτερικοί ήχοι πηγάζουν από το τσάκρα της καρδιάς.

Στη Nada Yoga θεωρείται ότι υπάρχουν προσωπικές, ηχητικές δονήσεις, οι οποίες είναι στενά συνδεδεμένες με τη μοναδικότητα του κάθε ανθρώπου. Ένα πρόσωπο δεν μπορεί να μοιραστεί τις προσωπικές, ηχητικές του δονήσεις με ένα άλλο ανθρώπινο ον. Με άλλα λόγια, ο εσωτερικός ήχος είναι ιερός και σαν κλειδί μοναδικό για τον καθένα έχει τη δυνατότητα να ξεκλειδώσει τα κανάλια και τα κέντρα ενέργειας του εκάστοτε ασκούμενου, ενώνοντας το σώμα με μια ανώτερη ίσως συνειδητότητα.

Ο μαθητής συγκεντρώνεται σε αυτούς τους λεπτούς και υπόγειους ήχους, φέρνοντας τη συνείδησή του από έξω προς τα μέσα, ενώ όλη την ώρα ο νους του βρίσκεται σε μια ήρεμη συγκέντρωση και εστίαση.

Οι εσωτερικοί ήχοι κάποιου μπορούν συχνά να θεωρηθούν ως καμπάνες, φλάουτα ή ηλεκτρικό βουητό. Μερικοί από αυτούς τους ήχους είναι στην πραγματικότητα οι ήχοι του σώματος, όπως το αίμα που ρέει ή η ενέργεια των νεύρων. Πολλοί πιστεύουν ότι η Nada είναι η κρυφή ενέργεια που συνδέει το εξωτερικό και το εσωτερικό σύμπαν.

Λέγεται ότι υπάρχουν τέσσερα επίπεδα Nadas:

1. Vaikhari: Ήχος που μπορεί να ακουστεί από το ανθρώπινο αυτί. Είναι ένας ήχος ομιλίας και τραγουδιού, ο ήχος που παράγεται όταν δύο αντικείμενα χτυπούν το ένα το άλλο.

2. Madhyama: Ένας διανοητικός ήχος που είναι λίγο πιο λεπτός από το vaikhari. (vaikhari – ο ήχος όπως εκφράζεται ως ομιλία ή θόρυβος από το λαιμό, τη γλώσσα, τα χείλη και τα δόντια.)

3. Pashyanti: Ένας οπτικός ήχος, ο οποίος μπορεί να φανεί. Ένα όνειρο μουσικής ή μια οπτικοποίηση της ποιότητας ενός ήχου.

4. Para nada: Ένας υπερβατικός ήχος με άπειρο μήκος κύματος, που σχετίζεται με τον ήχο Om (ή Aum). Είναι το τελικό στάδιο πριν το samadhi. Αυτό είναι το anahata, ο αθόρυβος ήχος. Η ακρόαση αυτού του ήχου είναι στόχος της εξάσκησης της Nada yoga.

Πρακτική – Ένας εύκολος τρόπος για να ξεκινήσουμε την εξάσκηση είναι σε ένα ήσυχο περιβάλλον, με μια όμορφη μουσική που θα έχει τα εξής χαρακτηριστικά: θα είναι ήρεμη, ήσυχη, σταθερή σε ένταση και συναίσθημα. Καλύτερα να μην καταφύγουμε στην εύκολη λύση της κλασσικής μουσικής, γιατί συχνά έχει εντάσεις που δεν βοηθούν στον διαλογισμό. Επίσης, καλύτερα να μην υπάρχουν στίχοι. Οι στίχοι είναι κάτι που μπορεί να αποσπάσει την προσοχή μας.

Στην αρχή, απλά καθόμαστε ήρεμα για 10-15 λεπτά, δίνοντας όλη μας την προσοχή στη μουσική. Την άσκηση αυτή κάνουμε για τουλάχιστον μια φορά την ημέρα. Μένουμε σταθεροί στην πρακτική μας και συνεχίζουμε να ακούμε τον ίδιο τύπο μουσικής με την πλήρη συγκέντρωσή μας. Σταδιακά, ίσως αρχίσουμε να ακούμε εσωτερικούς ήχους. Όταν συμβεί αυτό, επικεντρώνουμε την προσοχή μας σε αυτούς. Έτσι, μπορούμε σιγά-σιγά να μετατοπίσουμε την άσκησή μας από το να ακούμε μουσική στο να ακούμε τους εσωτερικούς μας ήχους.

Άλλωστε σύμφωνα με τη Bhagavad Gita, για να συντονιστείς με το άπειρο αρκεί να αφουγκραστείς την αθόρυβη φωνή της ψυχής και στη συνέχεια θα απολαύσεις τη γλυκιά μουσική του αιώνιου εαυτού σου.

 

Υπογράφει η Αναστασία Ποιμενίδου