Η αυτοπαρατήρηση ως μια διαδικασία κατανόησης του εαυτού μας

Για μένα το ταξίδι της Yoga ξεκίνησε σε μία περίοδο που είχα πάρει την απόφαση μέσα μου να αλλάξω την καθημερινότητά μου προς το καλύτερο. Να κάνω μία στροφή καριέρας, όπως την αποκαλώ, ως προς την προσωπική μου εξέλιξη. Είχα φτάσει σε αυτό το σημείο που ήξερα ότι δεν πάει άλλο. Ήταν αναγκαία η μεταμόρφωση του εαυτού μου. Ήταν απαραίτητο να ανασάνουν τα κύτταρά μου από αισιοδοξία, ανακούφιση, ηρεμία, χαρά, απόλαυση. Και όχι από άλλο άγχος, στρες, στεναχώρια, ανησυχία, πανικό, ταραχή, αδιέξοδο, θυμό.

Και κάπως έτσι, πήρα την πρωτοβουλία να δοκιμάσω πρακτικές της Yoga και να εμβαθύνω περισσότερο. Να μην μείνω στα επιφανειακά. Αλλά να μπω στα βαθιά και να σκάψω όσο μπορώ κάθε φορά. Λίγο λίγο. Γιατί; Γιατί γνωρίζω λίγες πληροφορίες για τον εαυτό μου, για αυτό που κουβαλάω. Γιατί επικοινωνώντας με τον βαθύτερο εαυτό μου θα αναγνωρίσω τους φόβους μου και τότε θα είμαι στην ευχάριστη θέση να τους κάνω κάτι. Να μην τους αφήσω μπλοκαρισμένους γιατί έτσι δεν θα μπορέσω να βιώσω όλα αυτά τα θετικά συναισθήματα που χρόνια αναζητώ.

Ξεκινώντας, λοιπόν, αυτό το μαγικό ταξίδι με τις τρικυμίες αλλά και με τα γαλήνια νερά του, ήρθα πρώτη φορά αντιμέτωπη με την θέση του Παρατηρητή. Τι κάνει άραγε ένας παρατηρητής; Απολύτως τίποτα. Απλώς Π Α Ρ Α Τ Η Ρ Ε Ι. Αποστασιοποιείται από οποιαδήποτε αντίδραση στις σκέψεις του νου. Παρατηρεί χωρίς να κρίνει το τι σκέφτεται ο νους.
Παρατηρεί χωρίς να παίρνει κάποια θέση.
Παρατηρεί με σεβασμό.
Παρατηρεί με προσοχή.
Παρατηρεί και ακούει.

Ακούει τον ίδιο του τον εαυτό. Και με αυτό τον τρόπο, μαθαίνει σιγά σιγά να ηρεμεί τον νου από εσωτερικές εντάσεις και συζητήσεις που δεν έχουν τέλος και λύσεις. Αποδέχεται ό,τι σκέφτεται ο νους του και προχωράνε μαζί χέρι χέρι.

Πώς αυτή η παρατήρηση μπορεί να εξασκηθεί μέσω μίας πρακτικής Yoga;

Ένα μάθημα Hatha Yoga ξεκινάει με τεχνικές αναπνοών (Pranayama) οι οποίες έχουν στόχο να προετοιμάσουν το σώμα μέσω της ενέργειας (Prana) που ρέει μέσα σε αυτό και να εξασκήσουν τον νου στην απόκτηση του ελέγχου αυτής. Ήδη, από την θέση στην οποία τοποθετούμαστε για να ακολουθήσουμε την ροή της αναπνοής ή κάποια τεχνική, μας δίνεται η οδηγία να παρατηρήσουμε το σώμα μας, την αναπνοή μας. Μετά την ολοκλήρωση των Pranayama, αφήνουμε λίγο χρόνο για να συνειδητοποιήσουμε τις αλλαγές που συνέβησαν μέσα στο σώμα μας. Παρατηρούμε το πώς νιώθουμε. Είτε υπάρχει αλλαγή είτε όχι, μένουμε απλώς παρατηρητές.

Στην συνέχεια, ακολουθείται μία ροή από στάσεις (Asana) στις οποίες έχουμε την δυνατότητα να μείνουμε για κάποιες αναπνοές και να παρατηρήσουμε αυτό που συμβαίνει στο σώμα μας στην συγκεκριμένη στάση. Τα συναισθήματα που μας δημιουργούνται. Είτε αυτά είναι άβολα είτε αυτά είναι ευχάριστα, παρατηρούμε. Μέσω αυτής της παρατήρησης μπορούμε να αναγνωρίσουμε, να κατανοήσουμε το σώμα μας και να το προσαρμόσουμε στην στάση με τέτοιον τρόπο που να νιώθουμε ακόμη πιο άνετα. Το ίδιο θα λέγαμε ότι μπορεί να συμβεί και με τις σκέψεις μας. Όταν νιώθουμε ότι κάτι μας απασχολεί και μας έχει μπλοκάρει, έχουμε την επιλογή να «καλέσουμε» τον παρατηρητή μας για να αναλάβει δράση από έξω, από μακριά. Πρώτα θα μείνει αμέτοχος παρατηρώντας. Στη συνέχεια, θα μας βοηθήσει να αναγνωρίσουμε το πρόβλημα, να το κατανοήσουμε και να το αποδεχτούμε και τελικά να το προσαρμόσουμε με τέτοιο τρόπο που να μας εξυπηρετεί. Να κάνει την ζωή μας πιο εύκολη.

Θα μπορούσε να πει κανείς ότι οι στάσεις αποτελούν μία διαδικασία του εαυτού να αυτοπαρατηρηθεί και να αποφασίσει αν θέλει να νιώσει καλύτερα ή αν θέλει να μείνει στην δυσφορία. Με άλλα λόγια, να δράσει ή όχι. Να αισθανθεί καλύτερα ή όχι. Να αναλάβει την ευθύνη του ή όχι. Παρόμοιες καταστάσεις αντιμετωπίζουμε στην καθημερινή μας ζωή. Για παράδειγμα, εμφανίζεται ένας πόνος στην περιοχή της μέσης και επιλέγουμε να περιμένουμε κάποιο χρονικό διάστημα έτσι ώστε να δούμε αν θα περάσει χωρίς την παρέμβασή μας. Επιμένει, όμως, και δεν θεραπεύεται. Εκείνη την στιγμή, έχουμε την επιλογή να αναλάβουμε βήματα δράσης για το πρόβλημά μας ή να το αφήσουμε απλά να υπάρχει και να μας θυμάται όποτε βρίσκει την ευκαρία. Μπορεί να περάσει, μπορεί και όχι. Οπότε μπαίνουμε στην διαδικασία να αναλογιστούμε τι είναι καλύτερο για εμάς και πόσο θέλουμε να βγούμε από αυτή την κατάσταση για να νιώσουμε καλύτερα.

Επιπλέον, οι στάσεις στις οποίες μένουμε για κάποιες αναπνοές μας δίνουν την ευκαιρία να παρατηρήσουμε τον νου και το σώμα μας στο πως συμπεριφέρεται σε μία στάση, στο πως μπορεί να καλλιεργηθεί η αρετή της υπομονής, της αποδοχής, των ορίων. Το ίδιο συναντάμε και στην καθημερινότητα. Για παράδειγμα, μας θυμώνει πολύ ένα γεγονός στην δουλειά, στις προσωπικές ή οικογενειακές σχέσεις και τις περισσότερες φορές δείχνουμε έντονα αυτό το συναίσθημα ή το κρατάμε για καιρό μέσα μας. Το αποτέλεσμα δεν θα είναι θετικό. Με την διαδικασία της παρατήρησης, μπορούμε να βγούμε από την κατάσταση του θυμού εκείνη την στιγμή και απλώς να μείνουμε αμέτοχοι. Απλώς να παρατηρήσουμε τον εαυτό μας από «μακριά». Σαν να είμαστε ένας άλλο και όχι εμείς. Γιατί στην πραγματικότητα δεν είμαστε ο θυμός. Στην πραγματικότητα είμαστε εγώ, εσύ, αυτός, αυτοί που νιώθουμε χιλιάδες συναισθήματα μέσα στην μέρα. Γιατί να επιλέξω να κρατήσω το αρνητικό συναίσθημα εφόσον αναζητώ την υγεία και την χαρά;

Ακόμη, η θέση του Παρατηρητή αποτελεί πρωταρχικό ρόλο στην κατάσταση του διαλογισμού. Πριν μπούμε σε αυτή την κατάσταση, περνάμε από κάποια στάδια για να προετοιμάσουμε την σύνδεση του νου με το σώμα μας. Χρειαζόμαστε αυτή την διαδικασία για να φτάσουμε στο σημείο να μπορούμε να μείνουμε στην θέση του διαλογισμού και στην κατάσταση του διαλογισμού. Αρχικά, βρίσκουμε μία άνετη και σταθερή θέση για το σώμα μας και σιγά σιγά ξεκινάμε να παρατηρούμε το πως νιώθουμε μέσα σε αυτή και το πως μπορούμε να προσαρμοστούμε για να νιώσουμε ακόμη πιο άνετα. Στην συνέχεια, παρατηρούμε το πως νιώθουμε την αναπνοή μας την δεδομένη χρονική στιγμή και απλώς ακολουθούμε την ροή της. Χωρίς να κρατάμε κριτική στάση, χωρίς να θυμώνουμε αν δεν είναι ήρεμη σήμερα. Προχωράμε μαζί της. Με αυτό τον τρόπο, προετοιμάζουμε τον νου μας να μπει σε μία διαδικασία η οποία θα μας επιτρέψει αργότερα να αποκτήσουμε τον έλεγχο της αναπνοής μας. Τότε θα μπορούμε να την ελέγξουμε εμείς. Τότε δεν θα ελέγχει αυτή εμάς. Αλλά εμείς αυτή. Όσο προχωράει αυτή η διαδικασία του διαλογισμού, εμείς συνεχίζουμε την παρατήρηση εστιάζοντας στις σκέψεις του νου. Απλώς παρατηρούμε τις σκέψεις που περνάνε. Μένουμε αμέτοχοι, «παρακολουθούμε» από μακριά. Με τα κυάλια. Χωρίς να παίρνουμε κάποια θέση για αυτές. Απλώς παρατηρούμε. Σαν να είμαστε ένας άλλος κι όχι εμείς.

«Η παρατήρηση γίνεται ένας καθρέφτης. Αυτό είναι ένα μεγάλο επίτευγμα στον διαλογισμό. Τότε έχετε διανύσει τον μισό δρόμο και ήταν το δυσκολότερο μέρος. Τώρα γνωρίζετε το μυστικό, και το ίδιο μυστικό θα πρέπει να εφαρμοστεί σε διαφορετικά αντικείμενα. Από τις σκέψεις θα πρέπει να προχωρήσετε στις πιο λεπτεπίλεπτες εμπειρίες των συναισθημάτων, των αισθημάτων, των ψυχικών διαθέσεων. Από τον νου στην καρδιά, με τις ίδιες προϋποθέσεις: καμμία κρίση, απλώς παρατήρηση», αναφέρει ο Osho στο βιβλίο του «Συναισθηματική Ευδαιμονία».

Είναι σπουδαίο να μπορεί κανείς να κατανοήσει τον ίδιο του τον εαυτό και ακόμη πιο σπουδαίο να μπορεί να τον θεραπεύσει.

 

Υπογράφει η Μυρτώ Μαντούση, απόφοιτος του 200hr Yoga Teacher Training Course.

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
«ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΕΥΔΑΙΜΟΝΙΑ» – Osho
«ΡΑΤΖΑ ΓΙΟΓΚΑ, Η ΓΙΟΓΚΑ ΤΗΣ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΥΤΟΚΥΡΙΑΡΧΙΑΣ ΜΑΖΙ ΜΕ ΤΑ ΓΙΟΓΚΑ-ΣΟΥΤΡΑΣ ΤΟΥ ΠΑΤΑΤΖΑΛΙ» – Σουάμι Βιβεκανάντα
«ZEN MIND BEGINNER’S MIND» – Suzuki Shunryu