Πυγολαμπίδες (fireflies or lightning bugs)

Πριν λίγες ημέρες επισκεφτήκαμε την περιοχή των Ζαγοροχωρίων (Ιωάννινα, Ήπειρος) για ένα τριήμερο αναζωογόνησης που διοργάνωσε το Anahata Yoga Studio. Το πρώτο κιόλας βράδυ είχαμε μία πολύ ευχάριστη έκπληξη, την παρέα των πυγολαμπίδων που χόρευαν στο σκοτάδι! Μου ξύπνησαν μνήμες από τα παιδικά καλοκαίρια στα ορεινά χωριά των Αγράφων (Καρδίτσα, Θεσσαλία). Για τον λόγο αυτό συνέλλεξα τα παρακάτω στοιχεία που θα ήθελα να μοιραστώ μαζί σας.

Οι πυγολαμπίδες είναι έντομα που, σαν μικρά φωτάκια, εμφανίζονται στην ελληνική ύπαιθρο το καλοκαίρι (από τον Ιούνιο). Στο χωριό μου τα λέγαμε κωλοφωτιές, για ευνόητους λόγους. Ανήκουν στην κατηγορία των κολεόπτερων (κοινώς σκαθάρια), δηλαδή είναι έντομα με ένα εξωτερικό ζεύγος σκληρών φτερών, τα έλυτρα, που δεν χρησιμοποιούνται για πτήση, αλλά έχουν ρόλο προστατευτικό της κοιλιάς και του εσωτερικού ζεύγους φτερών πτήσης. Το όνομά τους προέρχεται από τη δυνατότητα που έχουν να παράγουν φως με βιολογικό τρόπο και να το εκπέμπουν στο κατώτερο μέρος της κοιλιάς τους. Από αυτήν την ορατή λάμψη, μόνο ένα 10% είναι φως και το υπόλοιπο 90% είναι θερμότητα. Το φαινόμενο ονομάζεται «βιοφωτισμός» ή «βιοφθορισμός».

Το χαρακτηριστικό αυτό, αποτελεί μήνυμα προσέλκυσης του αντίθετου φύλου (αναπαραγωγή), τροφής ή άμυνας, που εξαρτάται από το φάσμα του φωτός (κίτρινο, πράσινο, πορτοκαλί) και τη συχνότητα εκπομπής.

Η βιολογική αυτή λειτουργία στηρίζεται στην ύπαρξη της ουσίας «λουσιφερίνη» στα κύτταρα της κοιλιάς των εντόμων. Το φως εκπέμπεται όταν η ουσία αυτή ενωθεί με το οξυγόνο, παρουσία του ενζύμου λουσιφεράση που διευκολύνει την αντίδραση. Όπως είναι φυσικό, απαιτείται κατανάλωση ενέργειας (ΑΤΡ) που παράγεται μέσω άλλων κυτταρικών διεργασιών. Η ποσότητα του φωτός που παράγεται είναι απειροελάχιστη, αλλά ενισχύεται με την αντανάκλαση στους κρυστάλλους ουρικού οξέος που υπάρχουν στα ίδια κύτταρα.

Το μεγαλείο της φύσης…

Dora Green