Μύθοι και Συμβολισμοί στην Πρακτική της Άσανα

Ο ΜΥΘΟΣ
Ο μύθος αποτελεί παραδοσιακή αφήγηση ενός λαού και πραγματεύεται υποθέσεις θεμελιώδους σημασίας για την ύπαρξη μιας κοινότητας. Αφηγείται τις αρχές του κόσμου, των λαών και των θεσμών τους και παρέχει πολυάριθμα πρότυπα ανθρώπινης δράσης. Το περιεχόμενο του εξελίσσεται σε μία εποχή, η οποία συνήθως περιγράφεται με σχήματα αντιθετικά από τα παρόντα (π.χ. μία προ-κοσμική κατάσταση), κατά την οποία όλα μπορούσαν να συμβούν και όπου συνέβησαν τελικά εκείνα τα γεγονότα που έδωσαν αρχή στην παρούσα πραγματικότητα. Χαρακτηριστικές είναι οι παραλλαγές που συνήθως παρουσιάζει, προκειμένου να εξυπηρετήσει την ειδική λειτουργία που καλείται να επιτελέσει
στις διάφορες περιπτώσεις, και που επιτρέπουν τη διεύρυνση ή τη μετατροπή συγκεκριμένων λεπτομερειών. Ως όρος, δεδομένου ότι χρησιμοποιείται για φανταστικές διηγήσεις, ενέχει έναν υπαινιγμό σχετικά με την αντικειμενική αναξιοπιστία των μύθων, αλλά δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι σε ένα μύθο υπάρχει πάντοτε υποκειμενική αλήθεια. Ο μύθος στην καταγωγή του, είτε θεωρηθεί φανταστική μετάπλαση ιστορικών γεγονότων είτε αλληγορία ή ερμηνεία των φυσικών φαινομένων, υπήρξε μια προφορική παράδοση και η αφήγηση του αποτελούσε τελετουργία.

Ο ΜΥΘΟΣ ΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΑΣΑΝΑ
Η γιόγκα είναι μια φυσική, νοητική και ψυχική πρακτική με βαθιές ρίζες στην αρχαία ινδική κουλτούρα και παραδοσιακά επιδιώκει τη σύνδεση με το θείο. Πολλές φορές ωστόσο, επειδή η άσανα τείνει να κυριαρχεί στην πρακτική μας, εστιάζουμε στο φυσικό σώμα και παραμελούμε την ψυχική σύνδεση με το βαθύτερο εαυτό. Η πλούσια σε μύθους και σύμβολα ινδική πολιτιστική κληρονομιά αποτελεί ένα μονοπάτι αναζήτησης και αποκατάστασης της εν λόγω σύνδεσης κατά τη διάρκεια της πρακτικής. Σε αντίθεση με την άσανα, της οποίας η επίδραση στο φυσικό σώμα
γίνεται ευκολότερα αισθητή μέσω της ευθυγράμμισης των οστών και της ενεργοποίησης των μυών, οι μύθοι πίσω από την άσανα επιδρούν στην ψυχή του ασκούμενου με τρόπο έμμεσο και διακριτικό. Τόσο διακριτικό, που μπορεί να μη γίνει καν αντιληπτό. Όταν η άσανα συνοδεύεται από το μύθο, η πρακτική εμπλουτίζεται, η παρατήρηση εντείνεται, η σύνδεση με τον εαυτό μας και τον κόσμο βαθαίνει. Ακολουθεί ένα μικρό δείγμα του πώς μπορούμε, είτε ως δάσκαλοι είτε ως ασκούμενοι, να συνυφάνουμε την άσανα με τις ιστορίες, τις προκλήσεις και τα διδάγματα που κρύβει.

TRIKONASANA – ΤΟ ΤΡΙΓΩΝΟ
Στην Trikonasana συναντάμε την έννοια της τριαδικότητας. H ιερή τριάδα των Brahma, Vishnu και Shiva αναπαριστά τα τρία τόξα του αέναου κύκλου της ζωής και ενσαρκώνει τη Δημιουργία, τη Συντήρηση και την Καταστροφή. Καθετί έχει αρχή, μέση και τέλος. O συμβολισμός αυτός είναι διάχυτος στην πρακτική της άσανα. H πρακτική μας προτρέπει να παρατηρήσουμε, να αναγνωρίσουμε και να αποδεχτούμε τα στάδια του κύκλου, κατά τη διάρκεια του οποίου όλα αλλάζουν. Η Δημιουργία ξεκινά με την απόφαση να προσφέρουμε σώμα και πνεύμα στη διαμόρφωση της άσανα. O νους χαράσσει ένα σχήμα και το σώμα του δίνει μορφή. Μέσα στη μορφή αυτή συντελείται η Συντήρηση. H αναπνοή τροφοδοτεί αδιάκοπα
την στάση και συντροφεύει το νου στην πορεία του προς την σταθερότητα. Βγαίνοντας από την άσανα o κύκλος ολοκληρώνεται με την Καταστροφή. Το βίωμα της άσανα μετουσιώνεται, δεν εκμηδενίζεται, και ακολουθεί η μετάβαση στην επόμενη άσανα, στην επόμενη εμπειρία.

VIRABHADRASANA – Ο ΠΟΛΕΜΙΣΤΗΣ
Ο πολεμιστής Virabhadra γεννήθηκε μέσα σε παραφορά πόνου και οργής. Όταν ο Shiva πληροφορείται το θάνατο της συζύγου του, Sati, ξεριζώνει μια τούφα απ’ τα μαλλιά του και τη ρίχνει στο έδαφος. Στο σημείο εκείνο εμφανίζεται αναδυόμενος ο Virabhadra κρατώντας ξίφη στα υψωμένα προς τον ουρανό χέρια του (Virabhadrasana I). Έπειτα εντοπίζει και σημαδεύει τον στόχο του (Virabhadrasana ΙΙ), που δεν είναι άλλος από τον πατέρα της Sati, Daksha. Κινείται με σβελτάδα και επιδεξιότητα και τον αποκεφαλίζει (Virabhadrasana ΙΙΙ). Ο Virabhadra αποτελεί απόρροια δικαιολογημένου θυμού. Ωστόσο δεν παύει να είναι γέννημα ενός αντιδραστικού νου. O Shiva έκρινε μοχθηρή την στάση του Daksha απέναντι στην κόρη του, κυριεύτηκε από οργή και θέλησε να εκδικηθεί. Η ιστορία του Virabhadra μας παρακινεί να αντισταθούμε στην καταστροφική
παρόρμηση, υποκινούμενη από το Εγώ, και να αποστασιοποιηθούμε από τη σφοδρότητα των συναισθημάτων μας. Χρειάζεται να εξασκηθούμε στην αποφόρτιση του νου, προκειμένου να διαχειριστούμε τις καταστάσεις που παρουσιάζονται με καθαρό πνεύμα.

HANUMANASANA – H MAΪΜΟΥ
Κάποτε ο δαίμονας Ravana απήγαγε τη Sita, σύζυγο του μυθικού βασιλιά της Ινδίας Rama. Τότε εκείνος οργάνωσε εκστρατεία στη σημερινή Σρι Λάνκα προκειμένου να τη σώσει. Στη μάχη που ακολούθησε ο Laksmana, αδελφός του βασιλιά, τραυματίστηκε βαριά. Μοναδική σωτηρία ήταν ένα βότανο που ευδοκιμούσε στις κορυφές των Ιμαλαίων. O Hanuman, πιστός ακόλουθος και φίλος του Rama, έσπευσε να προσφέρει τη βοήθειά του και κατόρθωσε το αδύνατο. Πραγματοποίησε ένα τεράστιο άλμα απλώνοντας τα άκρα του από το πεδίο της μάχης έως τα Ιμαλάια. Επαναλαμβάνοντας το έξοχο άλμα του, επέστρεψε κουβαλώντας ολόκληρο το βουνό στα χέρια του. Το βότανο βρέθηκε και ο Laksmana σώθηκε.
Ο μύθος του Hanuman μας εμπνέει να ασκήσουμε την πρακτική μας με αφοσίωση και θάρρος, να αναπτύξουμε εμπιστοσύνη στον εαυτό μας και να διευρύνουμε τα όριά μας. Ένα πνεύμα αφοσιωμένο είναι ικανό να αντιμετωπίζει τις δυσκολίες που παρουσιάζονται, ακόμα και όταν φαντάζουν ανυπέρβλητες.

PADMASANA – Ο ΛΩΤΟΣ
Πριν τη δημιουργία του κόσμου, ο Vishnu έπλεε αμέριμνος στον κοσμικό ωκεανό των πιθανοτήτων, όταν πρόσεξε να βλασταίνει στον αφαλό του ένα νούφαρο. Το νούφαρο άνθισε μπροστά στα μάτια του και άνοιξε τα πέταλά του αποκαλύπτοντας τα τέσσερα πρόσωπα του Brahma, του Δημιουργού. Κάθε πρόσωπο πρόφερε ένα τμήμα του ιερού ήχου του OM: ah, ooo, mmm και σιωπή. Ο ήχος του OM προκάλεσε τον στροβιλισμό του κοσμικού ωκεανού και τη δημιουργία του Γαλαξία. Η εμφάνιση του άνθους του λωτού πάνω στον αφαλό του Vishnu -στο σημείο όπου καταλήγει ο ομφάλιος λώρος ώστε να θρέψει το έμβρυο, μέχρι την στιγμή που θα είναι έτοιμο να έρθει στον κόσμο- προκαλεί συνειρμούς σχετικούς με τη γέννηση και τη δημιουργία. Ο μύθος επιλέγει ως έδρα της δημιουργικής δόνησης του ΟΜ το άνθος του λωτού. Ο λωτός έχει ρίζες στο βυθό της λίμνης, όμως αναδύεται και ανθίζει ακηλίδωτος στην επιφάνειά της. Συμβολίζει την αγνότητα και την πορεία προς την τελειότητα
και τη διαφώτιση.

 

Μαρία Συρίγου (Anahata Yoga Teacher Training Course)